Als situaties ingewikkeld zijn, als gedrag jouw ‘rode knoppen’ indrukt, als procedures frustreren en als je zorgen om het kind groot zijn, kan het gebeuren dat je verkrampt. Vanuit de behoefte om meer controle te krijgen, kun je dan geneigd zijn om te veroordelen, te versnellen, te preken, te eisen of juist te weigeren.
Natuurlijk is het soms nodig om ongewenst gedrag te normeren, om inhoudelijk op je strepen te staan of om in acute situaties doortastend te reageren. Maar de wijze waarop maakt uit én heeft invloed op hoe veilig een kind zich bij jou voelt.
Juist in contact met kinderen die al zoveel negatieve ervaring hebben met volwassenen die handelen vanuit macht en onmacht, is het belangrijk om je daar bewust van te zijn. Hoe vind je je zachtheid terug in situaties die jou op scherp zetten?
- Zet bewust je ‘professionele liefde’ aan. Probeer met empathie te kijken naar het kind, de ouder(s) en de situatie. Veel vormen van onveiligheid zijn gevolg van een opeenstapeling van stress en pech én worden soms juist verergerd door professionals die onderweg hun zachtheid verloren zijn.
- Oplossen gaat niet snel, erger maken wel. Bij grote zorgen, willen we snel actie. Soms moet dat ook, zoals bij levensbedreigende situaties. Vaker is het juist belangrijk om eerst goed te kijken en vooral: goed te luisteren. Zonder oneindig te vertragen, eerst even op de rem te trappen. Zodat je niet onbedoeld het kind buitenspel zet of beslissingen neemt die het kind juist niet verder helpen.
- Contact maken doe je met je hart. Als mens. Ook als je verantwoordelijk bent om te onderzoeken, veiligheidsplannen te maken, hulp te bieden of te monitoren, begint het daar. Professionele nabijheid dus. Heb oprechte interesse in de (kleine) mens waarnaast je zit.
- Verplaats je in het kind, juist bij irritatie of onmacht. Gedrag is communicatie; wees benieuwd wat het kind je hiermee wil vertellen. Als gedrag van een kind of jongere jou triggert, is dat natuurlijk niet jouw schuld (en ook niet die van het kind!). Wel is het belangrijk om hierop te reflecteren, zodat je je eerste reactie leert parkeren en weer openstaat voor wat het kind van je nodig heeft.
- Niet oordelen, maar samen op zoek. Alle kinderen doen hun best en de meeste ouders ook. Door trauma, triggers en patronen die soms al van generatie op generatie doorgaan, kan het onnoemelijk ingewikkeld zijn om je gedrag, huis, opvoeding of je leven op orde te krijgen. Wat zou het eerste zijn dat lucht geeft? Waar kun jij bij helpen? Wat is er nog meer nodig?
Als het voor ons lastig wordt, ligt reageren vanuit macht op de loer. Maar dat gaat ten koste van een veilig en gelijkwaardig contact. Ergens met overtuiging voor staan, voelt – voor alle partijen – soms des te krachtiger als dat gebeurt vanuit zachtheid.
In het Praktijkboek praten met kinderen over kindermishandeling lees je meer over trauma, gedrag en het creëren van veiligheid in contact met kinderen en jongeren die onveilig opgroeien.
