Kinderen die opgroeien met geweld, verwaarlozing of seksueel misbruik, hebben vaker moeite om volwassenen te vertrouwen. Dat maakt dat jij niet per definitie (meteen) veilig bent voor een kind. Ook heeft het vaak gevolgen voor hoe kinderen, nu en later, vriendschappen en relaties aangaan en beleven.
Naast het feit dat kinderen met leeftijdgenoten oefenen met vriendschap, vertrouwen en respect, hebben ze ook gezonde voorbeelden nodig van volwassenen om hen heen. Als professional heb je de kans om te laten zien dat er ook mensen zijn die wél te vertrouwen zijn en wél zorgvuldig met je omgaan. Die positieve ervaringen zijn ongelooflijk belangrijk voor een kind voor wie dat niet vanzelfsprekend is.
Maar: hoe laat je zien dat je te vertrouwen bent, als je soms ook slecht nieuws moet brengen, niet op voorhand geheimhouding kunt beloven, ook de belangen van andere gezinsleden moet behartigen, niet voor elkaar kunt krijgen waar een kind zo op hoopt, je niet 24/7 bereikbaar kunt zijn of krap in de tijd zit? Een goed begin kan zijn om onderstaande tips consequent in praktijk te brengen:
- Wees transparant, over waarom je met het kind wilt praten, over wat je voor het kind kunt betekenen en over wat jouw bedoeling is. Ik hoorde dat er vannacht zo’n grote ruzie was bij jou thuis, dat de politie erbij moest komen. Dus nu ben ik benieuwd: hoe gaat het nu met jou? Of: Ik kan niet beloven dat ik meteen een oplossing heb, maar ik kan wel naar je luisteren en met je meedenken.
- Wees eerlijk: zeg het als je iets niet weet en leg altijd uit wat je gaat doen en waarom. Geef concreet antwoord op vragen van het kind. Ook op lastige vragen kun je vaak al een (deel van een) antwoord geven: Dat is een goeie vraag die je stelt: waarom mama steeds zo boos is, terwijl je niks hebt gedaan dat niet mag. En je hebt helemaal gelijk: het ligt niet aan jou! Als ouders zo vaak zo boos zijn, dan is dat nooit de schuld van kinderen. Het betekent meestal dat ze hulp nodig hebben voor hun eigen problemen. Zodat ze na een tijdje hopelijk rustiger worden en niet meer zo snel zo boos worden.
- Stel je oordeel uit. Over het kind, de ouders, de situatie en over de manier waarop emoties eruit komen. Kijk verder dan gedrag, benoem wat je ziet, leg uit dat het gezien de situatie niet gek is dat een kind zich zo voelt of zo reageert. Wees niet de zoveelste die streng of afwijzend klinkt in de ogen van het kind. Zet daar juist zachtheid tegenover en blijf nabij. Juist als dat moeilijk is.
- Overleg zoveel mogelijk met het kind: waar heeft het nu eerst behoefte aan? Wat kan het kind (of de situatie) wel of juist niet verder helpen? Bij wie kan het kind terecht voor een luisterend oor of ontspanning? Hoe kijkt het kind aan tegen de eerstvolgende stap die jij gaat zetten? Hoe kun je die stap samen vormgeven? Over welke dingen kun je het kind laten meebeslissen? Natuurlijk hoeft een kind zijn eigen situatie niet op te lossen of zichzelf of zijn ouders verder te helpen. Neem dus zeker ook verantwoordelijkheid van het kind over! Maar onderweg kan het heel helpend zijn als een kind op onderdelen regie ervaart over wat er wel/niet/hoe gaat gebeuren of met anderen wordt gedeeld.
- Kom beloftes na! En als dat echt niet kan: laat het weten als het anders loopt. Betrouwbaarheid zit ook in zorgvuldigheid: laat een kind niet raden naar jouw intenties of naar de reden waarom iets niet doorging. Voor je het weet, heb je het kind onbedoeld bevestigd in zijn negatieve zelf- of mensbeeld. Kom daarom altijd even terug op wat er eventueel misging, anders liep of iets waar een kind tegenop zag.
Als je wilt dat een kind je vertrouwt, laat dan zien dat je te vertrouwen bént! Hoe goed lukt jou dat en: hoe doe je dat precies? Extra tip: vraag het eens aan de kinderen met wie je werkt; dat kan mooie nieuwe inzichten opleveren!
Meer leren over hoe je kinderen zorgvuldig meeneemt in het traject van signaleren, hulp en bescherming? Doe dan mee met de training Het kind centraal bij onveiligheid thuis en ontvang veel concrete handvatten, die je meteen kunt toepassen in je dagelijks werk.
