Niet verder vertellen!

25 mei, 2015

Kinderen die in een onveilige situatie opgroeien, hebben vaak moeite om volwassenen in vertrouwen te nemen. Hoe ouder kinderen worden, hoe meer ze zich bovendien bewust zijn van eventuele gevolgen van het vertellen van hun verhaal. Dat kan ervoor zorgen dat ze zich nauwelijks openstellen. Of dat ze dat alléén doen als je geheimhouding belooft.

Soms heeft een kind al van alles aan je verteld en weet je dat je daar wat mee moet. En dan, aan het eind van het gesprek, zegt het kind alsnog dat je het aan niemand mag vertellen. En al helemaal niet aan zijn ouders! Voor veel professionals is dit een lastige situatie. Want hoe kom je verder als je het verhaal niet mag delen? En als je het wél deelt, beschaam je dan niet het vertrouwen, dat je juist zo zorgvuldig had opgebouwd?

Tips voor het omgaan met een verzoek tot geheimhouding:

  • Neem de achterliggende angst serieus. Het kind vraagt je niet voor niets om geheimhouding. Geef aandacht door hier bij stil te staan met het kind. Het is raadzaam om daadwerkelijke risico’s in kaart te brengen. Het kind kan daarvoor een belangrijke informatiebron zijn. Vraag wat het kind denkt dat er kan gebeuren en of zoiets al eerder is gebeurd.
  • Leg uit hoe het werkt. Om ervoor te zorgen dat het thuis veiliger wordt, heb je de ouders nodig. Als je niets bespreekt, verandert er niets. Sommige problemen gaan niet vanzelf over: daar is hulp bij nodig. Om kinderen en ouders te kunnen helpen, is het nodig om te bespreken wat er moet veranderen.
  • Handel niet op eigen houtje. Ga niet ‘standaard’ meteen in gesprek met de ouders. Zeker als je inschat dat er risico is op ernstig geweld, zoals bij seksueel geweld, eergerelateerd geweld of PCF. Overleg dan altijd zorgvuldig met collega’s en de aangewezen deskundigen (Veilig Thuis, Raad voor de Kinderbescherming, politie, gedragswetenschapper) en maak een stappenplan.
  • Geef het kind regie. Waar mag het kind over meebeslissen of meedenken? Wil hij bijvoorbeeld bij het gesprek zijn? Welke details wil hij wel en niet delen? Kan hij meedenken over hoe de boodschap aan ouders wordt overgebracht? Een gevoel van regie kan houvast geven als het spannend wordt.
  • Vraag geen toestemming, maar doe een belofte. In de meeste gevallen moet en kun je wel bespreekbaar maken wat het kind je heeft verteld. Ook als het kind daar na jouw luisterend oor en uitleg nog steeds tegenop ziet. Bespreek duidelijk met het kind wat je gaat doen, met wie en wanneer. Spreek af wanneer je er met het kind op terugkomt. Bespreek wat het kind in de tussentijd kan doen als het zich onveilig voelt en:
  • Kom je belofte na! Check daarbij ook of de angst die het kind aanvankelijk heeft geuit inderdaad bewaarheid is geworden. Daarmee laat je zien dat je het kind werkelijk hebt gehoord en zijn boodschap serieus neemt.

Meer lezen over het meenemen van het kind in het proces, en over het omgaan met een verzoek tot geheimhouding? In het Praktijkboek praten met kinderen over kindermishandeling vind je nog veel meer handvatten en voorbeelden.

Als je in de keten ná de meldcode werkt, kan ook het Praatboek hierbij helpen, omdat je dan stap voor stap samen bespreekt wat er thuis wel en niet veilig is, wat er moet veranderen en waarom, welke (veiligheids)afspraken daarover gemaakt worden en wie er in deze periode voor het kind is.

Hoe ga jij om met een verzoek tot geheimhouding? Ik ben benieuwd! Deel je tips hieronder.

Dit blog is bijgewerkt in april 2022.

Delen:

4 gedachten over “Niet verder vertellen!”

  1. Ha Marike,
    Dank voor je heldere E-book en waardevolle tips op je blog.
    Ik ben zelf ook trainer en ‘praten met kinderen’ is een onderdeel van onze basistraining Meldcode.
    Vanuit die ervaringen ben ik op zoek naar meer info over en handvatten voor het praten met jongeren ( 16+) die op school, soms ernstige, verhalen vertellen over de thuissituatie, maar niet willen dat docenten contact opnemen met ouders. Gezien hun leeftijd moet een docent toestemming krijgen om met ouders in gesprek te gaan. Maar het spreekrecht gaat voor de zwijgplicht. Dit geldt toch ook voor docenten? Heb je aanvullende tips voor deze doelgroep en wat een ‘zuivere route’ is?
    Graag hoor ik van je.
    Groet,
    Maria Vermeulen

    Beantwoorden
    • Dag Maria,

      Goed om te lezen dat je de reader en mijn tips waardevol vindt!
      Dank ook voor je vraag. Als ik je goed begrijp, ben je op zoek naar tips voor gesprekken met jongeren van 16+ die niet willen dat je met hun ouders in gesprek gaat. In dit en in andere blogs is daarover al wel e.e.a. te lezen (in het blog ‘En als het kind dat nou niet wil‘ vind je misschien ook tips die helpend zijn). Wat de overweging voor professionals lastig kan maken, is de leeftijd van het kind. Voor alle professionals die met de Meldcode te maken hebben (ook docenten dus), geldt dat zij verplicht zijn de Meldcode te volgen bij (vermoedens van) kindermishandeling. Dat betekent o.a. dat ze geen geheimhouding kunnen beloven als er sprake is of lijkt van een onveilige thuissituatie.

      Mijn ervaring is dat een jongere het meestal goed begrijpt dat ouders onderdeel zijn van een (weg naar een) oplossing. Zonder de ouders te betrekken, verandert er niets, terwijl dat ook door de jongere meestal wél gewenst is. Mijn advies is dan ook vooral om de weerstand van de jongere te onderzoeken: waar is hij bang voor? Wat kun je (gezamenlijk) doen om deze angst te verminderen? In sommige gevallen neemt het gevaar voor de jongere daadwerkelijk toe als de ouders betrokken worden. In zo’n geval geldt: eerst overleg met Veilig Thuis en een veiligheidsplan. In de meeste gevallen is er na de eerste emoties echter ruimte om samen te werken met zowel de jongere als de ouders.

      Is dit antwoord op je vraag?

      Hartelijke groet,
      Marike.

      Beantwoorden
      • Ha Marike,
        Hartelijk dank voor je reactie. Het is zeker een antwoord op mijn vraag. Ik heb zelf ook al op deze lijn geantwoord, maar wilde even back up om er zeker van te zijn dat ik niets over het hoofd zie. De leeftijd geeft in deze context extra dilemma’s. Moeilijk voor de docenten om hier steeds de goede keuzes te maken.
        Groet,
        Maria vermeulen
        Trainer SGJ

        Beantwoorden

Plaats een reactie