Ben jij te vertrouwen?
Kinderen die opgroeien in onveiligheid, hebben vaak moeite om volwassenen te vertrouwen. Als professional heb je de kans om te laten zien dat er ook mensen zijn die wél zorgvuldig met je omgaan. Die positieve ervaringen zijn ongelooflijk belangrijk voor een kind voor wie dat niet vanzelfsprekend is.
Hulpmiddelen inzetten bij gesprekken met kinderen
Gesprekken over onveiligheid in de thuissituatie kunnen erg moeilijk zijn voor kinderen. Loyaliteit, schuldgevoelens, schaamte, angst, verdriet en andere emoties maken deze gesprekken ingewikkeld en beladen. Ook is voor kinderen de setting van een één-op-één gesprek lang niet zo vanzelfsprekend als voor volwassenen. Tegenover elkaar zitten om te praten, kan voor kinderen heel ongemakkelijk aanvoelen.
Als er iets ergs is gebeurd, wat zeg je dan?
Als een kind iets ingrijpends heeft meegemaakt, is het fijn als er mensen zijn die ernaar vragen. Zeker wanneer het kind denkt of weet dat jij op de hoogte bent, kan het zich heel eenzaam of onveilig voelen wanneer je er niet over praat.
Hoe moet dat nou in de vakantie?
Voor kinderen die te maken hebben met onveiligheid in de thuissituatie, betekent de zomervakantie soms juist méér dan minder stress. De veilige haven van school en vrienden valt grotendeels weg en ook professionals die betrokken zijn bij een gezin gaan vaak een aantal weken met vakantie.
Praten met kinderen over seksueel misbruik
In de categorie praten met kinderen over kindermishandeling is praten over seksueel misbruik misschien wel het allermoeilijkst. Voor kinderen zelf, maar ook voor professionals. De belangrijkste tips: durf te zien en durf te luisteren.
Als emoties heftig zijn
Schuldgevoelens, angst, verdriet, woede, schaamte, wanhoop, frustratie, eenzaamheid… allemaal emoties die kunnen opkomen tijdens een gesprek met een kind over zijn onveilige thuissituatie. Als je zulke grote emoties ziet bij een kind, kan dat ook voor jou heftig en confronterend zijn. Ook kun je er als professional onzeker van worden: hoe ga je het beste om met de gevoelens van het kind? Hoe zorg je ervoor dat je het kind niet nog meer belast? Ben jij wel de juiste persoon om deze emoties op te vangen?
En als het kind dat nou niet wil?
Gesprekken met kinderen over hun onveilige thuissituatie kunnen lastig zijn. Eén van de ingewikkelde dingen tijdens zo’n gesprek kan zijn dat een kind niet verder wil, waar jij als professional juist verder móet. Een kind dat bijvoorbeeld niet wil dat je met zijn ouders bespreekt wat jullie hebben besproken. Of zegt dat het verder absoluut geen hulp wil.
Claimend gedrag: begrenzen of serieus nemen?
Misschien ken je het wel: een kind dat na een gesprek met jou steeds weer bij je aanklopt. Hij stuurt appjes, staat om de haverklap in je kantoor, blijft hangen na een afspraak, kijkt opzichtig treurig als je voorbijloopt of stuurt privé-berichtjes via social media. Het kind (of de jongere) vraagt direct of indirect dus om jouw aandacht. Dat kan zover gaan, dat je het gedrag als vervelend gaat ervaren. In je hoofd of met collega’s onderling spreek je soms misschien van aandachttrekken, claimen of testen.
Seks en grenzen, hoe begin je erover?
Naast een cognitieve, sociale, emotionele en motorische ontwikkeling maken kinderen ook een seksuele ontwikkeling door. Als je als professional wilt helpen om (on)veiligheid thuis in kaart te brengen, te verbeteren of te monitoren, is dit dus één van de ontwikkelingsgebieden die aandacht verdient in je gesprekken.
Fantasie, maak er gebruik van!
Veel professionals vinden het weleens lastig om met de fantasie van jonge kinderen om te gaan in gesprekken over geweld of verwaarlozing: klopt het wel wat een kind zegt? Vooral jonge kinderen maken veel gebruik van hun fantasie. En ze vertellen ons er doorgaans niet bij wanneer ze dit wel of niet doen.
Hoe voorkom je valse verwachtingen?
‘Als ik aan een kind vraag naar wat hij (anders) zou willen, wek ik dan geen valse verwachtingen?’ ‘Ik ben geen hulpverlener, dus ik wil niet zeggen dat ik het kind ga helpen, want dat is helemaal niet zo.’ ‘Ik kan wel zeggen dat we hulp gaan regelen, maar de wachtlijsten zijn zo lang, dat ik volgens mij maar beter niet kan aankondigen dat er hulp komt, om teleurstellingen te voorkomen. Maar ja, dan is het voor een kind ook raar dat ik wel met hem in gesprek ga en er vervolgens niks gebeurt.’
Als de actualiteit beangstigend is
Heftige gebeurtenissen in het nieuws kunnen beangstigend zijn voor kinderen. Het is altijd belangrijk om hier zorgvuldig mee om te gaan en naast gedoseerde informatie ook geruststelling te geven.
Bij kinderen die onveilig opgroeien is extra aandacht op z’n plaats: als je je toch al (vaak) angstig of onveilig voelt, kan een confrontatie met heftig nieuws het basisgevoel van angst en onveiligheid vergroten